Arjantin’deki yetkililer ve uzmanlar, okyanusta demirlemiş bir kruvaziyer gemisinde ortaya çıkan ölümcül hantavirüs salgınını inceleyerek, bu salgının kaynağının ülke olup olmadığını anlamaya çalışıyor. Ancak virüsün uzun kuluçka dönemi, nereden yayıldığını tespit etmeyi güçleştiriyor.

Arjantin’de hantavirüs vakalarında belirgin bir artış söz konusu. Birçok halk sağlığı uzmanı, bu yükselişi iklim değişikliğinin hızlanan etkileriyle ilişkilendiriyor. Antarktika seferine çıkan kruvaziyerin hareket noktası olan Arjantin, Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, Latin Amerika’da hantavirüs görülme oranının en yüksek olduğu ülke durumunda.

Uzmanlara göre artış gösteren sıcaklıklar, virüsü taşıyan kemirgenlerin daha geniş alanlarda hayatta kalmasına olanak tanıyor. Ekosistemlerdeki değişiklikler, hantavirüs taşıyan farelerin sayısının artmasına yol açıyor ve bu da hastalığın daha fazla yayılma riskini beraberinde getiriyor. İnsanlar, genellikle kemirgen dışkısı, idrarı veya tükürüğüyle temas aracılığıyla virüsü kapıyor.

Arjantinli enfeksiyon hastalıkları uzmanı Hugo Pizzi, iklim değişikliğinin ülkeyi daha tropikal bir hale getirdiğini belirterek, bunun dang humması ve sarıhumma gibi hastalıkların yanı sıra fareleri destekleyen tropikal bitkilerin yayılmasına da neden olduğunu vurguladı. Pizzi, hantavirüsün zamanla daha geniş coğrafyalara yayıldığını ifade etti.

Arjantin Sağlık Bakanlığı, Salı günü yaptığı açıklamada Haziran 2025’ten bu yana 101 hantavirüs vakasının tespit edildiğini duyurdu. Bu sayının, geçen yılın aynı dönemine göre neredeyse iki kat arttığını belirtmekte.

Güney Amerika’da bulunan “Andes virüsü” adı verilen hantavirüs türü, hantavirüs pulmoner sendromu olarak bilinen ciddi ve çoğu zaman ölümcül bir akciğer hastalığına yol açabiliyor. Arjantin Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, son bir yılda vakaların yaklaşık üçte biri ölümle sonuçlandı. Bu oran, önceki beş yıl içerisindeki ortalama yüzde 15’lik ölüm oranının oldukça üzerinde yer alıyor.

Hantavirüs genellikle enfekte olan kemirgenlerin dışkısında bulunan parçacıkların solunması ile bulaşıyor. İnsanlar arasında geçiş ise nadir görülmektedir. Ancak Andes virüsü, insandan insana geçiş yapabilen tek hantavirüs türü olarak dikkat çekmektedir.

Yetkililer, MV Hondius gemisindeki yolcuların Andes virüsü taşıdıklarını bildirdiler. Arjantin hükümeti ise Çarşamba günü, İspanya, Senegal, Güney Afrika, Hollanda ve Birleşik Krallık’a Andes virüsünü tespit etme amacıyla genetik materyal ve test ekipmanı göndereceğini duyurdu.

Uzun kuluçka süresi, virüsün kökeninin belirlenmesini zorlaştırmaktadır. Yetkililer, enfeksiyonun kaynağını tespit etmek için soruşturmaya devam ediyor. Arjantinli yetkililer, enfekte olan yolcuların Hollanda bayraklı kruvaziyer gemisine Ushuaia kentinden binmeden önce hangi bölgeleri ziyaret ettiklerini araştırıyor. Ushuaia, “Dünyanın Sonu” olarak da bilinen bir şehirden hareket eden yolcuların seyahat rotalarının netleşmesi sonrasında, ilişki takibi yapılması ve yakın temaslıların izole edilmesi planlanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre gemideki ilk ölüm, 11 Nisan’da yaşamını yitiren 70 yaşındaki bir Hollandalı erkek yolcu ile gerçekleşti. Aynı gemide bulunan 69 yaşındaki Hollandalı eşi, 26 Nisan’da hayatını kaybetti. Üçüncü ölüm ise 2 Mayıs’ta hayatını kaybeden bir Alman kadın yolcu olduğu bildirildi.

Virüsün kuluçka süresi, bir ila sekiz hafta arasında değiştiği için yolcuların enfeksiyonu tam olarak nerede kaptığını kesin olarak belirlemek zorlaşıyor. Uzmanlar, yolcuların virüsü 1 Nisan’da Arjantin’den Antarktika’ya doğru yola çıkmadan önce mi, yoksa Güney Atlantik’teki uzak bir adada mola sırasında mı yoksa gemide mi kaptıklarının henüz netleşmediğini vurguluyor.

Geminin haftalarca demirli kaldığı Tierra del Fuego eyaletinde şu ana kadar herhangi bir hantavirüs vakası tespit edilmediği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, Hollandalı çift gemiye binmeden önce Ushuaia’da turistik geziler yapmış ve Arjantin ile Şili’nin çeşitli bölgelerini de ziyaret etmiştir.

Soruşturmaya yakın kaynakların aktardığına göre, Arjantin hükümeti, çiftin Ushuaia’daki bir kuş gözlem gezisi sırasında virüsle enfekte olma ihtimalini ön planda tutuyor. Yetkililer ayrıca Hollandalı turistlerin, vakaların yoğunlaştığı Güney Arjantin’deki Patagonya ormanlarındaki seyahatlerini de incelemeye devam ediyor.

Hastalığın başlangıç belirtilerinin gripte görülen ateş ve titreme gibi olması, riski artırmaktadır. Raul González Ittig, turistlerin belirtileri basit bir soğuk algınlığı olarak değerlendirmesi nedeniyle durumu ciddiye almayabileceğini ifade etti. Córdoba Ulusal Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan ve CONICET araştırmacısı olan Ittig, bu durumun hastalığın seyrini tehlikeli hale getirdiğini ekledi.

İklim Değişikliğinin Etkileri

Uzmanlar, iklim değişikliğinin hantavirüs taşıyan kemirgenlerin yeni alanlara yayılmasına zemin hazırladığını belirtiyor. Arjantin, son yıllarda tarihin en kötü kuraklıklarından biriyle karşı karşıya kalırken, aynı zamanda beklenmedik şiddette yağış dönemleri de yaşadı. Bilim insanları, bu aşırı hava olayları arasındaki dalgalanmaların iklim değişikliği ile bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Araştırmacılar, bu değişken hava koşullarının hantavirüsün yayılması için uygun bir ortam sağladığını ortaya koydular. Kuraklık dönemleri, kemirgenleri yiyecek ve su arayışı içerisinde doğal yaşam alanlarından çıkmaya zorlayarak fare sayısının artmasına neden olurken; yoğun yağışlar, bitki örtüsünün artmasını ve fareleri çeken tohumların yayılmasına yol açmaktadır.

Arjantinli genetik uzmanı Raul González Ittig, yağış miktarının artmasının besin kaynaklarını çoğalttığını ve bunun sonucunda kemirgen nüfusunu artırdığını belirtmiştir. Ittig’e göre, enfekte kemirgen sayısındaki artış, virüsün önce kemirgenler arasında, ardından insanlara geçiş olasılığını artırıyor.

Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, geçmişte yalnızca Patagonya’nın güney bölümlerinde görülen hantavirüs vakalarının, artık ülkenin kuzey kesimlerinde yüzde 83 oranında tespit ediliyor.

Arjantin’de Sağlık Alarmı

Arjantin Sağlık Bakanlığı, yılın başlarında ölümcül salgınlar hakkında uyarı yayımlamıştı. Bu vakaların arasında ülkenin en kalabalık eyaleti olan Buenos Aires de bulunmaktadır.

Kırsal alanlardaki hastanelerin yetersiz ekipmanları ve altyapısı nedeniyle birçok kişi hastalığın ne olduğunu anlayamamıştır. Daisy Morinigo ve David Delgado çifti, 14 yaşındaki oğulları Rodrigo’nun ateş ve vücut ağrıları yaşamasının ardından öncelikle grip olduğunu düşünerek doktora gitmeye karar verdiklerini belirtti. San Andrés de Giles kasabasındaki doktorlar, Rodrigo’ya ibuprofen verip dinlenmesini tavsiye etti ve evine gönderdi.

Ancak çocuğun nefes darlığı giderek arttı. Ailesi, Rodrigo’yu 1 Ocak’ta yoğun bakıma kaldırdı. Hantavirüs testi pozitif çıktığında, yalnızca iki saat sonra Rodrigo hayatını kaybetti.

Baba David Delgado, “Bu acıyı dünyada hiç kimsenin yaşamasını istemem” dedi.